Bończyk
Bończyk usytuowany w północnej części Mysłowic oddalony jest zaledwie kilka minut od ich centrum stanowiąc bramy miasta przy wjeździe od strony Katowic.
Życie mieszkańców dzielnicy skupia się wokół kościoła, Hali Sportowej oraz Gimnazjum. Trudno jednak wskazać miejsce pełniące funkcję centrum. Przypuszczalnie może być to ul. Jastruna, przy której mieszczą się małe pawilony handlowe, kościół katolicki wraz ze skwerem parkowym, przystanki komunikacji autobusowej oraz puby. Prawdziwą i zarazem jedyną perełką dzielnicy jest dawny szyb górniczy "Bończyk".
Stosunkowo młode osiedle mieszkaniowe wyrosło w dolinie rzeki Boliny na wzniesieniu janowskim oraz jego stokach. Dzięki takiemu ukształtowaniu terenu widok rozpościera się na sąsiednie miasta. Przy dobrej pogodzie dostrzec można nawet Piekary Śląskie.
Zabudowę dzielnicy stanowi w zdecydowanej większości budownictwo wielorodzinne. Na przestrzeni ostatnich lat dominuje jednak budowa mikro-osiedli w zabudowie szeregowej. Na prawym zboczu doliny stale rozrasta się strefa przemysłowo - usługowa, gdzie m.in. obecnie przoduje hipermarket "Real". W ciągu kilku następnych lat planuje sie tu doprowadzenie Drogowej Trasy Średnicowej (DTŚ), budowę pływalni miejskiej oraz budowę i rozwój centrów handlowo - usługowych.
Nazwa dzielnicy
Próbując ustalić pochodzenie nazwy dzielnicy domniemać możemy, iż związana jest ona z górniczym szybem, nazwanym na cześć ks. Norberta Bończyka, promotora języka polskiego oraz polskości na ziemiach śląskich, także sztygara górniczego. W czasie przemian ustrojowych po 1989 roku zmieniono nazwę ul. Feliksa Dzierżyńskiego na ul. ks. Norberta Bończyka. W mowie potocznej, wśród zamieszkujących nowopowstałe osiedle przyjęło się mówić ?na Bończyku?. Na mapach wydanych w latach 90-tych spotkać możemy nazewnictwo ?Os. Bończyka?.
Historia i rozwój dzielnicy
W monografiach historycznych na próżno szukać informacji na temat dzisiejszego Bończyka. Całe osiedle w głównej mierze o charakterze mieszkaniowym powstało w połowie lat 70-tych XX w. Wówczas wzniesiono dużo tak zwanych 10-piętrowych "płytowców" i 4-piętrowych "pudełek" w których mieszkania otrzymywali przede wszystkim pracownicy pobliskiej kopalni. Na rozległych janowskich łąkach powstało z kolei osiedle domków "Sigma" zwane Os. Tuwima.
Dynamiczny rozwój górniczych osiedli mieszkaniowych, a które były
dotąd ograniczone granicami zakładów ogrodniczych działających na
obrzeżach Bończyka nadały mu charakter zupełnie nowej, odrębnej
dzielnicy. Jednak jej historia prawdziwie rozpoczyna się w 1911 roku,
gdy powstał już najstarszy zabytek i symbol przyszłej dzielnicy, czyli
Szyb "Bończyk".
Szyb "Bończyk"
Dzisiejszy obszar dzielnicy stanowił niegdyś enklawę skupioną przy
szybie "Otto", której właścicielem była gmina Janów. Wspomniany szyb
nazwany został imieniem wynalazcy podsadzki płynnej oraz zasłużonego
dyrektora Kopalni Mysłowice, "Otto Fritscha". W 1901 roku, gdy
rozpoczęto jego budowę, szyb zaczęto głębić dla celów przewietrzania
zachodnich partii kopalni "Mysłowice", a w szczególności części
zauskokowej. Głębienie odbywało się najpierw do poziomu położonego 250m
pod ziemią, a w 1911 roku, kiedy to prace ukończono, do pokładu 620 na
poziomie 350m. Szyb miał urządzone podszybia na poziomach 210m, 250m i
350 m. W roku 1942 urządzono nowe podszybie na poziomie 56m, skąd
udostępniono pokład 405 partii zauskokowej. Po odzyskaniu przez
Polskę niepodległości Szyb "Otto" przemianowano na "Bończyk".
Szkolnictwo
W 1945
r., na przeciw szybu, tuż po drugiej stronie drogi Kopalnia "Mysłowice"
zorganizowała Dokształcającą Szkołę Zawodową o rocznym cyklu nauczania.
W 1951 r. przekształcono ją w Zasadniczą Szkołę Górniczą Ministerstwa
Górnictwa o dwuletnim cyklu nauczania. Z kolei w 1958 r. przemianowano
ją na Zasadniczą Szkołę Górniczą Kopalni "Mysłowice". Szkoła posiadała
własny internat w kompleksie budynków szkolnych i warsztatów
zlokalizowanych przy szybie.
W roku 1990 utworzono nowy rejon szkolny na Bończyku. Pierwszego
września dzieci z osiedla rozpoczęły naukę w barakach szkoły górniczej.
Wcześniej przez wiele lat do ciężkiego zawodu górnika przygotowywała
się w nich młodzież uczęszczająca do Zasadniczej Szkoły Górniczej przy
KWK "Mysłowice". Po zlikwidowaniu tej szkoły budynki tymczasowo
wykorzystano na potrzeby nowo utworzonej Szkoły Podstawowej nr 24.
Nauka w skromnych warunkach lokalowych trwała 3 lata. Otwarcie nowego
budynku szkoły nastąpiło latem 1993 roku. Obecnie mieści się tam
Gimnazjum nr 1.
Kombinat Warzyw
W 1956 r. pomiędzy zakładem głównym, a Szybem "Bończyk" powstał
olbrzymi "Kombinat Warzyw" w Zakładach Ogrodniczych, który był głównym
dostawcą nowalijek dla naszego województwa. W sumie 24 ogromne hale
cieplarniane o powierzchni 10tys.m2 ogrzewano parą z pobliskiej
kopalni. Ogrodnictwo było także poważnym ośrodkiem hodowli drzew
owocowych oraz pięknych kwiatów i krzewów. Na 36 hektarach pola
zasadzono kilkaset tys. sztuk importowanych z Holandii cebulek
tulipanów, konwalie, narcyzę, goździki oraz krzewy azalii. Produkty
spod mysłowickich szklarni trafiały na półki PRL-owskich sieci sklepów
MHD. W latach 60-tych zakład był największym tego typu w południowej
Polsce. Zatrudniał ponad 80 pracowników, a generowane zyski wynosiły 3
- 4 mln zł rocznie.
Kościół katolicki
Historia Parafii sięga roku 1985, kiedy to ks. bp Herbert Bednorz
zleca ks. Klaudiuszowi Wiszkowskiemu budowę kościoła na osiedlu ks.
N. Bończyka w Mysłowicach. W 1988 r. ustanowiono tymczasową Parafię, wydzieloną z terenu parafii Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Maksymiliana w Janowie Miejskim oraz Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mysłowicach. Wzniesiono
tymczasową kaplicę. Następnie rozpoczęto budowę domu katechetycznego,
który w stanie surowym został ukończony w 1989r. W związku z powrotem
katechizacji do szkół, w 1990 r. następca ks. Wiszkowskiego, ks. Jan
Przybylok adoptuje część tegoż budynku na cele mieszkalne i tam razem z
ówczesnym wikariuszem zamieszkuje.
W maju 1992r. otrzymano zgodę na
rozpoczęcie budowy kościoła i w czerwcu tego roku rozpoczęto prace. Kościół
został poświęcony przez księdza arcybiskupa Damiana Zimonia
20.10.2004r. Wówczas do ołtarza złożono relikwie św. Rafała Kalinowskiego. Erygowanie już stałej Parafii p.w. Ścięcia św. Jana Chrzciciela nastąpiło 29 X 1989. Tytuł kościoła nawiązywał do wiary mieszkańców Mysłowic, iż w herbie Miasta widnieje głowa św. Jana Chrzciciela. Prawda ta została przypieczętowana w roku 2000, kiedy to Ojciec św. Jan Paweł II oficjalnym dokumentem ustanowił św. Jana Chrzciciela Patronem Miasta Mysłowice. Obecnym proboszczem Parafii jest ks. Rafał Ryszka.
Bończyk dziś i jutro
Piękna zabudowa po maszynowni i warsztacie szybu "Bończyk" zachowała
się do dziś. Niestety, okazała wieża szybowa została zezłomowana w 1994
roku. Jeszcze w 1989 roku szybem "Bończyk" zjeżdżali praktykanci z ZSG.
Baraki szkolne ciągnęły się po drugiej stronie ulicy, aż przed
dzisiejszą Halę Sportową MOSiR. Dziś, ówczesny właściciel działki, a zarazem przydrożnego zajazdu gastronomicznego od
kilku lat stara się zaadaptować budynki na cele rekreacyjno-rozrywkowe. Robocza nazwa projektu nosi nazwę "Kompleks Jana".
Ważnym punktem Osiedla Bończyk-Tuwima jest szkoła znajdująca się przy ulicy Wielka Skotnica 84a. Wokół tej placówki skupia się życie nie tylko młodzieży, ale również dorosłych mieszkańców Bończyka.
Stosunkowo krótka historia Bończyka na tle pozostałych dzielnic dalej kołem się toczy. W 2009 roku dzięki inicjatywie Górniczej Spółdzielni Mieszkaniowej na terenach byłego ogrodnictwa do użytku oddano dwa nowe bloki mieszkalne w tzw. stanie deweloperskim. Obecnie powstaje także nowoczesne osiedle domków jednorodzinnych w zabudowie szeregowej. Elewacje budynków wielkopłytowych z lat 70. i 80. XX w. zostały w większości odnowione, a chodniki w ich sąsiedztwie zmodernizowane.
Obszar dzielnicy
Bończyk sąsiaduje z mysłowickim Janowem Miejskim, Piaskiem oraz Śródmieściem. Jego obszar od południa i zachodu zamyka się ulicami Załuskiego, Leśmiana, Gojawiczyńskiej, Rzemieślniczą, północną granicą
osiedla przy ulicy Wielkiej Skotnicy, a od wschodu i północy ulicą
Katowicką, Obrzeżną Północną aż do torowiska. W skład Bończyka wchodzą
ulice:
- Bończyka Norberta (wschodnia część do ul. Rzemieślniczej)
- Gojawiczyńskiej Poli (północna część do ul. Leśmiana)
- Jastruna Mieczysława (północna część do ul. Załuskiego)
- Katowicka (wschodnia część do ul. Bytomskiej)
- Kormoranów
- Leśmiana Bolesława (wschodnia część do ul. Gojawiczyńskiej)
- Modrzewskiego Frycza Andrzeja
- Obrzeżna Północna (wschodnia część do torowiska)
- Rudnickiego Lucjana
- Rzemieślnicza
- Wielka Skotnica (boczna, od ulic Rudnickiego i Załuskiego)
- Załuskiego Zbigniewa (wschodnia część do ul. Zapolskiej)
- Zapolskiej Gabrieli (północna część do ul. Załuskiego)
